खेल २: योजना तथा बजेट बाँडफाँड ।

• विकासका विभिन्न मागहरूमध्ये वातावरण संरक्षणलाई प्राथमिकतामा राख्न अभिप्रेरित गर्नु ।
• सीमित स्रोत र साधनको अधिकतम र दिगो उपयोग गर्ने क्षमता विकास गर्नु।
• वातावरणलाई वेवास्ता गर्दाका चुनौतीहरुको बारेमा सचेत गराउनु।

• मार्कर, ब्राउन पेपर, मास्किङ टेप, कैंची, आदी ।
• प्रत्येक समूहलाई रु. १ करोड बराबरको बजेट सिलिङ ।
• प्रमुख योजना वा कार्यक्रमको लिस्ट ।
• जोखिम तथा चुनौतीहरू ।
• बोर्ड वा चार्ट पेपर: जहाँ समूहले आफ्नो बजेट टाँस्न सक्छन्।

सहभागीहरूलाई ३-४ वटा समूहमा बाँड्नुहोस्। प्रत्येक समूहलाई रु. एक करोड रुपिया को काल्पनिक बजेट दिनुहोस्।

चरण २: योजना छनोट (३० मिनेट)

समूहलाई भन्नुहोस्: तपाईंको गाउँपालिकाको लागि बजेट विनियोजन गर्नुहोस्। तपाईंले एक करोड रुपिया भित्र रहेर माथिका मध्ये कुन-कुन योजना रोज्नुहुन्छ?

चरण ३: समूह प्रस्तुति (१५ मिनेट)

प्रत्येक समूहले आफूले ती योजनाहरू किन रोजे र जोखिमबाट कसरी बच्न सकिन्थ्यो भन्नेबारे संक्षिप्त प्रस्तुति दिन्छन्।

चरण ४: नतिजा घोषणा र जोखिम कार्ड (५ मिनेट)

अब सहजकर्ताले समूहको छनोट हेरेर जोखिम सम्बन्धी सचेत गराउनु पर्छ :

• यदि कुनै समूहले ‘सडक’ रोज्यो तर वृक्षारोपण रोजेन भने पहिरोले बाटो पुरिएला भन्ने ।
• यदि समूहले वातावरणलाई वेवास्ता गरी भौतिक पूर्वाधारमा मात्र खर्च गरेमा उनीहरूलाई पहिरो वा पिउने पानीको अभाव जस्ता समस्याको समाधान कसरी हुन्छ भन्ने ।
• कृषि रोज्यो तर मल रोजेन भने धान कसरी फल्छ भन्ने ।
• कृषि रोज्यो तर सिंचाई रोजेन भने धान कसरी फल्छ भन्ने ।
• कच्ची सडक रोज्यो तर पानी मुहान संरक्षण रोजेन भने पानीको आभाव भन्ने ।
• धेरै योजना/कार्यक्रम राखेमा बजेट दामासाही जस्तै भयो यसले दिगो विकास हुदैन भन्ने ।

1. बजेट बाँडफाँड गर्दा वातावरणलाई किन छुट्याउनु भयो (वा भएन)?
2. के भौतिक पूर्वाधार मात्र विकास हो?

1. वातावरणमा गरिएको लगानी खर्च होइन, यो भविष्यको सुरक्षा हो।यो खेलले सहभागीहरूलाई बजेट बनाउँदा EFLG का सूचकहरूलाई समावेश गर्न झकझकाउँछ।
2. केही सूचक पढेर सुनाउने ।